Düğün ve nişanda hangi altın takılır? Gramaj, işçilik ve bozdurma açısından karşılaştırma
Çeyrek, yarım, tam, Cumhuriyet, Reşat, bilezik ve gram altın hediye olarak nasıl karşılaştırılır; takılan altın sonradan bozdurulunca ne kalır.
Türkiye'de düğün altını iki şeyi aynı anda yapar: hediye olur ve birikim olur. Bu ikilik, ürün seçimini de ikili yapar — takan kişi görünürlüğe bakar, takılan kişi bozdurma değerine. Bu yazı ikisini yan yana koyuyor.
Ürünlerin künyesi
| Ürün | Brüt gram | Ayar | Saf altın | Tipik kullanım |
|---|---|---|---|---|
| Çeyrek altın | 1,75 g | 22 | ~1,60 g | En yaygın hediye |
| Yarım altın | 3,50 g | 22 | ~3,21 g | Yakın akraba |
| Tam altın | 7,00 g | 22 | ~6,42 g | Aile büyükleri |
| Cumhuriyet altını | 7,216 g | 22 | ~6,61 g | Aile büyükleri, "ata" tercihi |
| Reşat altını | 7,216 g | 22 | ~6,61 g | Geleneksel tercih, zaman zaman primli |
| 22 ayar bilezik | gram bazlı | 22 | gram × 0,9166 | Gelin takısı |
| Gram altın (külçe) | 1 g | 24 | ~0,995 g | Pratik, işçiliksiz |
Güncel fiyatlar için altın türleri sayfasına bakabilirsin; her ürünün kendi sayfasında içindeki saf altının ham değeri ve üzerine binen pay yazılı.
Takan kişinin hesabı
Hediye ederken üç şey ödenir: saf altının değeri, işçilik/darphane payı ve makas. Bunlardan yalnızca ilki takılan kişiye "geçer"; işçilik ve makas, hediyenin görünürlüğü için ödenen bedeldir.
Bu bedel üründen ürüne değişir:
- Ziynet altınları (çeyrek, yarım, tam, Cumhuriyet, Reşat) — işçilik payı düşük-orta. Standart olduğu için bozdurmada iyi fiyat bulur.
- Bilezik — işçilik payı yüksek (%5–25); model ne kadar işlemeliyse o kadar yüksek. Bozdurmada işçilik tamamen kaybolur.
- Gram altın — işçilik en düşük, ama hediye olarak "görünmez". Kültürel karşılığı henüz zayıf.
Aynı bütçeyle en fazla saf altın geçiren seçenek gram altındır; en görünür seçenek bileziktir. Ziynet altınları ikisinin ortasında durur.
Takılan kişinin hesabı
Düğün altını sonradan bozdurulur — ev, araba, iş kurma. O anda önemli olan tek şey içindeki saf altındır.
- Çeyrek/yarım/tam/Cumhuriyet: kuyumcu ürünü tanır, tartar, alış fiyatını verir. Eğer ürün deliksiz ve sağlamsa fiyat standarttır.
- Delinmiş ziynet altını (kolyeye takılmış çeyrek) "hurda" sayılabilir; delik, ürünü standart dışına çıkarır ve fiyat düşer.
- Bilezik: gram × 0,9166 × alış fiyatı; işçilik sıfırlanır.
- Kordonlu ürünlerde kordon ayrı tartılır.
Pratik sonuç: ziynet altınını delmeden saklamak, bozdurma değerini korumanın en basit yoludur.
Bütçe planlarken
Düğün sezonu (yaz ayları) ile altın fiyatı arasında doğrudan bir ilişki yoktur; fiyat küresel piyasa ve kurla belirlenir. Ama talep artışı işçilik ve prim tarafını etkileyebilir: Reşat altını gibi geleneksel tercihlerde talep yoğunlaştığında Cumhuriyet altınına göre prim oluşabilir.
Bütçeyi gram cinsinden düşünmek işi kolaylaştırır: "5.000 TL'lik hediye" yerine "yaklaşık 0,7 gram saf altın" diye düşünürsen ürünler arasında karşılaştırma yapabilirsin. Çevirici bunu anlık fiyatla hesaplar.
Sık sorulanlar
Reşat mı Cumhuriyet mi? Altın içeriği aynıdır (7,216 g, 22 ayar). Fark talepten gelir. Bozdururken ikisi de kolay alıcı bulur.
Bilezik hediye etmek mantıksız mı? Takılacaksa mantıklıdır — işçilik, takının bedelidir. Yalnızca birikim amacıyla alınıyorsa aynı paraya daha fazla saf altın veren ürünler var.
Küçük bütçeyle ne alınır? Gram altın (1 gram) ya da çeyrek altın. Gram altın daha fazla saf altın verir; çeyrek daha "hediye" görünür.
Altın yerine para vermek? Altın, hediyenin kur ve enflasyon karşısında erimemesi için tercih edilir; ama makas ve işçilik bir maliyet olarak vardır. Karar tamamen tercih meselesidir.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır ve yatırım tavsiyesi içermez.